For the best experience, open
https://m.satyaday.com
on your mobile browser.
Advertisement

Politics: મોદી માટે ગઠબંધન સરકાર ચલાવવાનો પડકાર, હતાશામાં ભાજપના સૂર બદલાયા, પોસ્ટરમાં ઉર્દુમાં સૂત્રો

03:59 PM Jun 12, 2024 IST | Shakil Saiyed - Political Editor
politics  મોદી માટે ગઠબંધન સરકાર ચલાવવાનો પડકાર  હતાશામાં ભાજપના સૂર બદલાયા  પોસ્ટરમાં ઉર્દુમાં સૂત્રો

Politics: સામાન્ય ચૂંટણી 2024 ના પરિણામો જાહેર થયા પછી તરત જ, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ભારતીય જનતા પાર્ટીના મુખ્યાલયમાં પક્ષના અધિકારીઓની બેઠક યોજી હતી. મોદીએ તેમને 400 બેઠકોનો લક્ષ્યાંક પૂરો ન કરી શકવાની નિરાશામાંથી બચાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. જોકે, ભાજપ લોકસભામાં સૌથી મોટા પક્ષ તરીકે ઉભરી આવ્યો છે અને તેના સહયોગી NDA પાસે પણ સ્પષ્ટ બહુમતી છે, તેથી તેની નિરાશા આશ્ચર્યજનક છે. ખરેખર, આ નિરાશાની લાગણી પાછળ ત્રણ કારણો ગણી શકાય.

Advertisement

સૌ પ્રથમ, પાર્ટીનું ચૂંટણી સૂત્ર હતું - "અબકી બાર-400 પાર." પાર્ટી 240 બેઠકો સાથે પોતાના દમ પર સરકાર બનાવવા માટે જરૂરી બહુમતી લક્ષ્યથી 32 બેઠકો ઓછી છે, જ્યારે ભાજપની આગેવાની હેઠળના રાષ્ટ્રીય લોકશાહી ગઠબંધન (NDA) ની ચારસો બેઠકો ઓછી છે અને 106 બેઠકો પાછળ છે. હવે પાર્ટીએ વિચારવું પડશે કે તેણે પોતાનું લક્ષ્ય હાંસલ ન કરી શકવામાં શું અને ક્યાં ભૂલો કરી છે.

મહત્વની વાત એ છે કે મોદી જ્યારે જીત માટે અભિવાદન ઝીલવા સ્ટેજ પર ગયા તો દેખાયું કે સ્ટેજ પર ઉર્દુમાં ધન્યવાદ ભારત, શુક્રીયા હિન્દુસ્તાન લખેલું જોવા મળ્યું. આ દર્શાવે છે કે ભાજપ હવે નીતિ અને ચાલ ચલણમાં ખાસ્સો ફેરફાર કરી રહ્યું છે અને ગઠબંધનને ગઠબંધન ધર્મ સાથે અપનાવી કાર્ય કરશે. મામલો કેટલાક વિવાદી કાયદાઓનો છે તેમાં પીએમ તરીકે નરેન્દ્ર મોદીની અગ્નિપરીક્ષા થયા વિના રહેવાની નથી. નીતિશ અને ચંદ્રબાબુને કટ્ટર મુસ્લિમ સમર્થકો માનવામાં આવે છે.

Advertisement

બીજું કારણ નરેન્દ્ર મોદીનો આક્રમક અને જોરદાર ચૂંટણી પ્રચાર હતો. પાર્ટીના વચનોને 'મોદીની ગેરંટી' તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા. તમામ પોસ્ટરો અને પ્રચાર સામગ્રી પર મોદીની તસવીર હતી. સમગ્ર અભિયાનમાં તે એકમાત્ર ચહેરો હતો. તેમણે કાળઝાળ ગરમીમાં 210 થી વધુ રેલીઓ, રોડ શો અને જાહેર સભાઓ કરી. સમગ્ર અભિયાન આ એક વ્યક્તિ પર આધારિત હતું, તેથી દાવા અને વિશ્વસનીયતાની એકંદર જવાબદારી પણ તેના ખભા પર રહે છે. લોકોને પાર્ટી કે તેના મેનિફેસ્ટો કે તેના આગામી પાંચ વર્ષ માટેના એજન્ડાને બદલે 'બ્રાન્ડ' મોદીના નામે મત આપવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું. જો ખરેખર એનડીએ 400 બેઠકો પાર કરી ગઈ હોત, તો તે એકલા નરેન્દ્ર મોદી માટે તેજસ્વી ગૌરવની ક્ષણ બની હોત. પાર્ટી હેડક્વાર્ટરમાં મૂંઝવણનું કારણ એ છે કે એનડીએ 400 સીટોને પાર કરી શક્યું નથી, બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, મોદીની વ્યક્તિગત અપીલ એનડીએને તે લક્ષ્ય સુધી લઈ જવામાં નિષ્ફળ રહી.

ભાજપ હતાશાનું ત્રીજું કારણ એ છે કે હવે જે પણ સરકાર બનશે તે ગઠબંધનની જ હશે, જ્યારે છેલ્લી બે ટર્મમાં સરકાર સંપૂર્ણપણે ભાજપની હતી. આનો અર્થ એ થયો કે મોદીનો આગામી કાર્યકાળ ગઠબંધનની મજબૂરીઓને આધીન રહેશે, જેમ કે અટલ બિહારી વાજપેયીના કાર્યકાળ દરમિયાન એનડીએ સરકારો અથવા ડૉ. મનમોહન સિંહના કાર્યકાળ દરમિયાન યુપીએ સરકારો હતી. 2014 અને 2019માં આવી માત્ર બે જ મુદત હતી જ્યારે વડાપ્રધાન તરીકે મોદીને સરકાર ચલાવવા માટે ગઠબંધન પર આધાર રાખવો પડ્યો ન હતો.

સામાન્ય ચૂંટણી જીતીને સરકાર બનાવ્યા પછી પણ ભાજપે આ પતનનો જવાબ આપવો પડશે. ભારતીય રાજકારણમાં એક કહેવત છે કે લોકસભાનો રસ્તો ઉત્તર પ્રદેશથી શરૂ થાય છે. તે ઉત્તર પ્રદેશ હતું કે જેણે ગાંધી પરિવારને કેન્દ્રમાં લાંબા સમય સુધી સત્તામાં રાખ્યો એટલું જ નહીં, પણ પરિવારને કોંગ્રેસ પર ચુસ્ત અંકુશ જાળવવા દીધો. આ જ ઉત્તર પ્રદેશે 2014 અને 2019માં અનુક્રમે 71 અને 62 બેઠકો આપીને ભાજપને સત્તા સોંપી હતી. આથી આ વખતે જ્યારે ભાજપ 33 બેઠકો પર આવી ગયું છે, પરિણામે તેનું ચારસો પાર કરવાનું સપનું ચકનાચૂર થઈ ગયું છે. તેથી, ઉત્તર પ્રદેશના ભાજપ એકમ, રાજ્યના મુખ્ય પ્રધાન અને ત્યાંના ચૂંટણી પ્રભારીઓએ આનો જવાબ આપવો પડશે, પછી ભલે તેઓ કેન્દ્રમાં ગમે તેટલા મોટા હોદ્દા ધરાવતા હોય.
જ્યારે ભાજપે 2024ની ચૂંટણી માટે પ્રચાર શરૂ કર્યો હતો, ત્યારે પક્ષના વડીલો અને તેના વૈચારિક પ્રવાહના કેટલાક અગ્રણી નેતાઓએ કેટલાક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દા ઉઠાવ્યા હતા. જેમ કે પક્ષની બહારના લોકોનો સમાવેશ, ટર્નકોટનો સમાવેશ અને વૈચારિક વિરોધીઓ હોય તેવા લોકોને અપનાવવા. આના પર ભાજપનો તર્ક હતો કે આવા લોકો પોતપોતાના વિસ્તારોમાં ચૂંટણી જીતવામાં અસરકારક છે, પરંતુ જ્યાં સુધી નીતિ વિષયક નિર્ણયોની વાત છે તો તેમને તેમનાથી દૂર રાખવામાં આવશે. આમ કહીને પક્ષના વડીલો અને માતૃસંસ્થાના વૈચારિક નેતાઓને મનાવી લીધા હતા, જો કે, તે પક્ષના કાર્યકરોમાં ઉત્સાહ પેદા કરી શક્યો ન હતો.
જ્યાં સુધી પક્ષનો સંબંધ છે ત્યાં સુધી, પાર્ટી સંગઠનને હવે મજબૂત અને સરકારી યોજનાઓના અમલીકરણમાં રોકાયેલા 'અચૂંટાયેલા વહીવટકર્તાઓ' પર આધાર રાખવો જોઈએ, જેઓ શાસક અને વિરોધ પક્ષો વચ્ચે તફાવત કરવા માટે પ્રશિક્ષિત છે.

વિપક્ષ એક જૂથ તરીકે એકજૂથ દેખાઈ શકે છે, પરંતુ તે અંદરથી ખંડિત છે. તેમાંથી કોંગ્રેસ પાર્ટી સૌથી મોટી પાર્ટી તરીકે ઉભરી આવી છે. તેથી, તેને સત્તાવાર વિરોધની માન્યતા મળવી જ જોઈએ. એવી અપેક્ષા રાખવી જોઈએ કે કોંગ્રેસ પાર્ટી જવાબદાર વિપક્ષની ભૂમિકા ભજવશે અને શાસક પક્ષ અને વિપક્ષી પક્ષો તેમના મતદાન પૂર્વેના મતભેદોને ગૃહની બહાર રાખશે.

વિડંબના એ છે કે હવે ભાજપને સત્તામાં આવવા માટે અને પાંચ ટ્રિલિયન ડોલરની મજબૂત અર્થવ્યવસ્થા બનાવવાના મોદીના એજન્ડાને અમલમાં મૂકવા માટે બહારથી ટેકો લેવો પડશે. એક કુશળ પ્રશાસક અને આયોજક તરીકે મોદીએ હવે સાબિત કરવું પડશે કે તેઓ તેમની અગાઉની બે ટર્મની જેમ જ તાકાત સાથે ગઠબંધન સરકાર ચલાવવા માટે સક્ષમ છે.

Advertisement
Advertisement